Author: Ketaketi Online

रङहरूको पर्व होली आज तराई मधेसमा हर्षोल्लासपूर्वक मनाइँदै छ । हिमाली एवं पहाडी जिल्लामा होली अर्थात् फागु पूर्णिमा मनाइएको भोलिपल्ट तराईका जिल्लामा होली मनाउने परम्पराअनुसार आज यस क्षेत्रमा होली मनाउन लागिएको हो । तराई मधेसमा होली पर्व मनाउन सरकारले आज सार्वजनिक बिदा दिएको छ ।
नवलपरासी (बर्दघाट सुस्तापूर्व), नवलपरासी(बर्दघाट सुस्ता पश्चिम), झापा, मोरङ, सुनसरी, सप्तरी, सिरहा, उदयपुर, धनुषा, महोत्तरी, सर्लाही, रौतहट, बारा, पर्सा, रुपन्देही, कपिलवस्तु, दाङ, बाँके, बर्दिया, कैलाली, कञ्चनपुरलगायत जिल्लामा होली मनाइँदै छ ।

आज विश्व क्षयरोग दिवस । यस वर्षको विश्व क्षयरोग दिवसको नारा “हो हामी क्षयरोग अन्त्य गर्न सक्छौँ” भन्ने रहेको छ । विश्वभर मार्च २४ मा यो दिवस मनाउने गरिन्छ । नेपालमा ४५ प्रतिशत क्षयरोगका बिरामी उपचारको पहुँचबाहिर भएकाले क्षयरोग नियन्त्रणमा चुनौती देखिएको छ । क्षयरोग नियन्त्रणका लागि सरकार तथा विभिन्न गैरसरकारी निकायको प्रयास रहे पनि नियन्त्रण भने चुनौती छ । राष्ट्रिय क्षयरोग नियन्त्रण केन्द्रका अनुसार नेपालमा प्रत्येक वर्ष क्षयरोगका ७० हजार नयाँ बिरामी थपिने गरेका छन् । राष्ट्रिय क्षयरोग नियन्त्रण केन्द्रका निर्देशक डा. प्रज्वल श्रेष्ठले क्षयरोग नियन्त्रणमा चुनौती रहेको बताउँदै उपचारको पहुँचमा आउन नसकेका बिरामीमध्ये ३५ प्रतिशत महिला र ६५ प्रतिशत पुरुष रहेको बताउनु भयो ।

अबुझ बालक थिएँ बुबा आई उठाउनुहुन्थ्यो,
मलाई काधँमा बोकी बजार लग्नुहुन्थ्यो,
लाग्थ्यो बाको कधँमा बस्ने राजा मै हुँ

राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड परीक्षा नियन्त्रण कार्यालय कक्षा १० ले सालको माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एसईई) को सम्पूर्ण तयारी सकिएको जनाएको छ । चैत १५ गतेदेखि सुरु भई २७ गते सञ्चालन हुने परीक्षाका लागि बोर्डले देशभर दुई हजार ५७ परीक्षा केन्द्र निर्धारण गरिएको बोर्डका अध्यक्ष डा. महाश्रम शर्माले जानकारी दिनुभएको छ । उहाँका अनुसार यस वर्ष देशभरबाट करिब पाँच लाख विद्यार्थी एसईई परीक्षामा सहभागी हुनेछन्। यस वर्ष पनि जापानमा एउटा परीक्षा केन्द्र कायम नै रहेको छ। गत वर्ष दुई हजार ३७ परीक्षा केन्द्र थिए । यस वर्ष २० वटा थपिएका छन् ।

‘अ ह्याप्पी माउथ इज अ ह्याप्पी बडी’ अर्थात् मुख स्वस्थ भए शरीर पनि चङ्गा हुन्छ भन्ने नाराका साथ आज विश्व मुख स्वास्थ्य दिवस मनाइँदै छ । स्वस्थ मुख उचित पाचनका लागि आवश्यक छ ।  सर्वोत्कृष्ट पोषणका लागि यसले खानालाई मिहिन बनाउन मात्र सघाउँदै स्वस्थ मुस्कान र आत्मसम्मान जोगाउन पनि मद्दत गर्छ । यो नाराले प्रवाह गर्ने सन्देश यही भएको दन्तचिकित्सकहरू बताउँछन् । मुख स्वस्थ भयो भने सम्पूर्ण शरीर नै नीरोगी रहन्छ । मुख स्वस्थ हुँदा हामी बोल्न, चपाउन र मुस्कुराउन सक्छौँ । आज मार्च २०, संसारभर विविध चेतनामूलक कार्यक्रमका साथ विश्व मुख स्वास्थ्य दिवस मनाइँदै छ ।

सर्वोच्च अदालतले बालबालिकासँग सम्बन्धित मुद्दा हेर्न यसै आर्थिक वर्षभित्र छुट्टै बाल अदालत गठन गर्न सरकारका नाममा परमादेशको आदेश जारी गरेको छ । सर्वोच्चले दिएको यो आदेश पहिलो भने होइन । कानुनी व्यवस्था भएको तीन दशकभन्दा बढी समय बितिसक्दा पनि बाल अदालत गठन नगरिनु भनेको जिम्मेवारी र सुशासनको अभाव भएको अदालतको व्याख्या छ ।
न्यायाधीशहरू अनिलकुमार सिन्हा र तिलप्रसाद श्रेष्ठको संयुक्त इजलासले २०८० असोज ७ मा गरेको फैसलाको पूर्ण पाठ शुक्रबार सार्वजनिक भएको छ । सर्वोच्चले पटकपटक दिँदै आएका आदेश, फैसला कार्यान्वयन हुन नसकेकोमा पनि टिप्पणीसहित व्याख्या गरेको छ ।

बालसाहित्य रत्न शान्तदासमा समर्पित नयाँ बालगीत सार्वजनिक भएको छ। ‘शान्तदास’ बोलको यस बालगीतमा शान्तदासको योगदानबारे चर्चा गरिएको छ । वरिष्ठ बालसाहित्यलेखक रामबाबु सुवेदीले रचना गर्नुभएको यस बालगीतमा सुविन सेन्चुरीको संगीत र सुप्रिम मल्लको स्वर रहेको छ। कोरसमा अन्य बालकलाकारले पनि साथ दिनुभएको छ ।

हेर्नुस् त, एउटा गधालाई त उसको मालिकले माया गरेर उसले सक्नेजति मात्र भारी बोकाउँछ । उसको स्वास्थ्यको ख्याल राख्छ । उसलाई रमाउने, खेल्ने र उफ्रने मौका दिन केही समय चौरको हरियो दुबोमा चर्न छाडिदिन्छ । फेरि तपाईं किन आफ्ना बालबालिकालाई गधालाई भन्दा बढी भारी बोकाएर उनीहरूले सबै थोक जान्नुपर्छ भन्ने सोच्नुहुन्छ ? बालबालिकाको मष्तिष्क भनेको सधैँ विकासोन्मुख अवस्थामा रहन्छ । असल नै असल कुराहरू भरेर त्यसलाई बलियो र मजबुत बनाउँदै लग्नुस् । जीवन बाँच्ने क्रममा हुर्कंदै गएका बालबालिकाले उमेरको सिँढी उक्लँदै गएपछि समाजका असल र खराब आफैँ बुझ्दै जानेछन् ।

यस वर्ष महाेत्सवकाे पहिलाे दिन फागुन २ गते बालसाहित्य रत्न शान्तदास मानन्धरकाे स्मरण गर्दै उहाँकाे स्मृतिमा यसै वर्षबाट स्थापित ‘बालसाहित्य रत्न शान्तदास स्मृति सम्मान’ शिक्षासेवी भक्त राजभण्डारीलाई प्रदान गरिएको थियो । शान्तदास शैली थिएटरका सल्लाहकार पनि हुनुहुन्थ्याे ।
उक्त प्रतियोगिताको समापन समाराेहको प्रमुख अतिथ्य वरिष्ठ रङ्गकर्मी अशेष मल्लले गर्नुभएको थियो ।