Category: Highlights

साहित्यकार स्नेहलता राई भारत सरकारले प्रदान गर्ने प्रतिष्ठित पुरस्कार बालसाहित्य अकादमी पुरस्कार नेपाली भाषाका लागि प्राप्त गर्न सफल लेखिका हुनुहुन्छ । उहाँ ६ जनवरी सन् १९५० मा तकभर, दार्जिलिङ, भारतमा जन्मनु भएको हो । साहित्यकार पिता रोबीन नेचाल र माता शारदा नेचालकी सुपुत्री स्नेहलता पति पूरण थुलुङ राईसँगै अहिले माउन्ट हर्मन स्टेट, दार्जिलिङमामा बस्नुहुन्छ । उहाँ पिप्ली प्रा. पाठशालाको पूर्व प्रधान अध्यापिका हुनुहुन्छ । उहाँले शिक्षण पेशाबाट सन् २०१० मा अवकाश प्राप्त गर्नु भएको थियो ।

साथै २०६८ सालको ‘पारिजात पाण्डुलिपि पुरस्कार’ पाएको ‘साहसी साथी’ बालउपन्यास यसै वर्ष बालबालिकाको हातमा पर्नेछ । यो मेरो पछिल्लो कृति हो ।
सिद्धान्तको फेरो समातेर मात्र लेख्नु पर्छ भन्ने रुढ विचार म राख्दिनँ । तर आफूले लेखेको रचना पश्चगमनको मतियार नहोस्, अन्धविश्वासको वकालत नगरोस्, पढ्नेहरूले केही ‘खास’ अनुभूत गरून् भन्ने कुरामा भने सचेत छु ।

भाइबहिनीहरु, स्वीडेनी लेखक अस्ट्रिड लेनग्रेनकाे स्मृतिमा स्थापित विश्वकै सबैभन्दा ठुलो बालसाहित्य पुरस्कार अस्ट्रिड लेनग्रेन स्मृति पुरस्कार २०२३ (Astrid Lindgren Memorial Award 2023) बाट अमेरिकी लेखक लौरी ह्याल्स एन्डरसन पुरस्कृत हुनुभएकाे छ। उहाँले यस पुरस्कार वापत ५ मिलियन स्विडिश क्रोना पाउनुभएकाे छ। जुन रकम अहिलेको दर अनुसार 475,000 डलर अर्थात नेपाली रकम ६ कराेड २२ लाख भन्दा धेरै हुन्छ । उक्त पुरस्कार घाेषणाको प्रत्यक्ष प्रसारण मार्च ७ का दिन स्टकहोमका साथसाथै बेलोनिया चिल्ड्रेन्स बुक फेयरमा गरिएको थियो ।

भाइबहिनीहरु, नेपाल बालसाहित्य समाज नेपाली बालसाहित्यकाे विकासका लागि स्थापित सबैभन्दा पुरानाे संस्था हाे । विक्रम सम्वत २०४४ मा स्थापित यस संस्थाले आफ्नो स्थापनाकालदेखि हरेक वर्ष, वर्षभरिमा प्रकाशित बालसाहित्यका पुस्तकहरूमध्ये वर्षको सर्वोत्कृष्ट बालसाहित्य लेखन र चित्राङ्कनतर्फ बेग्लाबेग्लै पुरस्कार दिँदै आएको छ । साथै यस संस्थामा विभिन्न दाताहरूबाट अक्षय कोशमा रकम जम्मा गरी सोको ब्याजबाट सञ्चालन हुने गरी वि.सं. २०७९ सालमा विभिन्न नयाँ पुरस्कारहरू स्थापित भएका छन् ।

कवि, कथाकार एवम् समालाेचक महेश पाैड्यालद्वारा अल्पायुमै बितेका पुत्ररत्नकाे नाममा स्थापित ‘पराक्रम बालप्रतिभा पुरस्कार’ बाट वर्ष २०७८ का लागि तामाकोशी गाउँपालिका, च्यामाहावा दोलखाकी एलिशा फुयाल र २०७९ का लागि केपिलासगढी गाउँपालिका, बाक्सिला, खोटाङका योगेश राईलाई पुरस्कृत गर्ने निर्णय गरिएको छ ।
यस पुरस्कारलाई व्यवस्थापन गरिरहेको पर्वतीय साहित्य समाज नेपालका अध्यक्ष साहित्यकार प्रतीक ढकालको अध्यक्षतामा शुक्रबार काठमाडौँमा बसेको प्रतिभा छनोट समितिको बैठकले याे निर्णय गरेकाे हाे ।

रातो बंगला स्कुल र रातो बंगला किताबले आयोजना गर्दै आएकाे बालसाहित्य महोत्सव यस वर्ष यही फागुन २० गते आयोजना गरिने भएकाे छ । याे महाेत्सव सन् २०१५ देखि आयोजना गर्न शुरु गरिएको हो । रातो बंगला स्कुलको प्राङ्गणभित्र आयोजना गरिने यस महोत्सवमा भाग लिन चाहने दर्शकले जनाही रु. २०० रुपियाँ शुल्क तिर्नुपर्ने महोत्सवका संयोजक मोनिता गुरुङले बताउनुभएको छ ।

विभिन्न क्षेत्र र समुदायका विविध भेषभूषामा सजिएका बालबालिकाहरुकाे प्रस्तुति हेर्दा लाग्थ्याे हिजाे फागुन १३ गते शनिवार रिजेन्ट स्कुलकाे उत्सवमा पूरै नेपाल देश सजिएकाे थियाे । नेपाल देशकाे सांस्कृतिक पहिचान बोलिरहेको थियाे । हो, यो भिडियो तिनै विविधता भित्र समेटिएकाे नेपाली एकताको साक्षी हो । जहाँ बालबालिकाहरुले फरकफरक भेषभूषामा फरकफरक विविध स्वादका नृत्यहरु प्रस्तुत गर्नुभएको थियाे ।

हजाराैँलाई आँखाको उपचार गरी ज्योति प्रदान गर्नुहुने आँखा रोग विशेषज्ञ डाक्टर सन्दूक रुइतको जीवनी यस अंकमा हामीले प्रस्तुत गरेका छौँ । उहाँ आँखा चिकित्सकका रुपमा विश्वमै चर्चित व्यक्तित्व हुनुहुन्छ ।

भाइबहिनीहरु, श्री गोपाल पराजुली बालबालिकाका लागि जीवनी लेखन विधामा स्थापित वरिष्ठ बालसाहित्यलेखक हुनुहुन्छ । उहाँका एक दर्जन बढी कृतिहरु प्रकाशित छन् । नेपाली बालसाहित्यमा सुपरिचित लेखक पराजुलीले राष्ट्रिय बालसाहित्य पुरस्कार, बालहितकारी पुरस्कार, शिशु सेवा राष्ट्रिय पुरस्कार, मनोरमा जफा राष्ट्रिय बालसाहित्य पुरस्कार (बालसाहित्य प्रतिष्ठान नेपालबाट), दैवज्ञराज न्यौपाने बालसाहित्य पुरस्कार लगायत विशिष्ट सम्मान र पुरस्कारहरु प्राप्त गर्नुभएको छ ।

अपाङ्गता भएका बालबालिकाको परीक्षाा लिने प्रणालीमा सुधारकाे आवश्यता छ । यसमा सुधार गरिनुपर्छ किनकी याे सुधार नहुँदा बालअधिकार हनन् भइरहेकाे छ । यही महत्वपूर्ण विषयमा सराेकारवलाकाेआवाजलाई यहाँ प्रस्तुत गरिएकाे छ । श्री दयाराम महर्जन अपाङ्गता भएका बालबालिकाको स्राेत शिक्षक पनि हुनुहुन्छ । उहाँले अपाङ्गता सेवा केन्द्र, बुङ्गमती ललितपुरका अध्यक्षका रुपमा कार्यरत रही लामाे समयदेखि यस क्षेत्रमा काम गर्दै आउनुभएकाे छ ।